Во држава каде што привремените решенија често стануваат трајни состојби, решавањето на проблемот со бесправно изградените објекти се претвори во еден вид општествена парадигма.
Иако Законот за утврдување правен статус на бесправните градби е на сила повеќе од деценија ипол, процесот на легализација на популарните дивоградби оди исклучително бавно, оставајќи огромен број барања нерешени.
Наместо конечно затворање на ова поглавје, во февруари оваа година Собранието донесе одлука со која важноста на овој закон се продолжи за уште пет години. Со измената на членот 5, каде што формулацијата „петнаесет години“ се заменува со „дваесет години“, крајниот рок за озаконување на дивоградбите изградени до 2011 година сега е поместен дури до 3 март 2031 година.
Според образложението што беше дадено за ваквата одлука, тоа треба да им овозможи на општините конечно да ги завршат веќе започнатите постапки за легализација.
Апсурдот на оваа состојба е видлив на секој чекор, бидејќи дивоградби има насекаде и во најразличен обем. Тие варираат од мали доградби на скали или шупи, па сè до цели куќи на неколку спратови, каде што законски дозволениот габарит е надминат за стотици квадратни метри. Практично, покрај легално дозволениот објект, изграден е уште еден цел објект на црно.
Овој феномен има и своја економска димензија на директна штета на буџетот, со оглед на тоа што во многу такви објекти се вршат производствени, трговски или услужни дејности, а сопствениците не плаќаат данок на имот иако остваруваат приходи.
Сепак, ваквиот однос на државата и постојаното пролонгирање на процесот отвора едно сериозно етичко прашање – прашањето за дискриминацијата. Овој долг процес е крајно нефер кон сопствениците на објекти кои целосно ги почитувале законските обврски.
Граѓаните кои граделе согласно сите позитивни прописи и за целиот изминат период редовно си ги плаќаат сите давачки кон државните и општинските институции, оправдано се чувствуваат дискриминирани од системот кој постојано им гледа низ прсти на оние кои ги прекршиле правилата.
Најголемиот институционален парадокс лежи во фактот што дури и самите општини во изминатиот 15-годишен период не успеаја да го решат статусот на сопствените објекти изградени без документација. Клучен проблем во овој процес е што не е решен ни статусот на земјиштето на кое се изградени тие објекти. Земјиштето често не е во владение на општините, туку на државата, поради што локалните самоуправи практично немаат имотен лист за објектите.
Оваа правна замрсеност директно го кочи нивното доградување, реновирање и секакво подобрување на состојбата во која се наоѓаат.
Како нем сведок на оваа институционална немоќ стои примерот од Кочани, каде што објектот непосредно до влезот на градскиот базен како недовршена карабина опстојува повеќе од 30 години.
Продолжувањето на роковите до 2031 година само потврдува дека „дивата“ градба кај нас не е само градежен прекршок, туку начин на функционирање кој системот упорно го легитимира.
Дивоградбите престанаа да бидат исклучок и станаа правило кое ја дефинира нашата урбана и правна реалност, истовремено казнувајќи ги оние кои решиле да бидат лојални граѓани на оваа држава.
©2011 - 2026 Текстовите и другите содржини се сопственост на Канал 8 ИПТВ.
Не е дозволено нивно целосно или делумно преземање, користење или реемитување.
