Денешниот ден, 25 август, иако подзаборавен, е важен датум за економскиот, културниот, социјалниот и другиот развој на Кочани и Источна Македонија.
Денеска се навршува редок и исклучително значаен јубилеј – точно еден век од воспоставувањето на редовниот железнички транспорт по пругата Велес – Штип – Кочани, настан што засекогаш го промени економскиот и урбаниот лик на овој регион.
Приказната за железницата до Кочани почнува во далечната 1923 година, кога биле започнати првите градежни активности за поврзување на овој дел од државата со главните железнички артерии. По изградбата на првата фаза до Штип, која била пуштена во сообраќај во 1924 година, интензивно се работело на комплетирање на трасата.
И конечно, по свечениот пречек на пробниот воз кон крајот на јуни, на 25 август 1926 година, почнал да сообраќа првиот патнички воз од Велес, со што била предадена во употреба целата линија во должина од 85,5 километри. Со овој визионерски инфраструктурен зафат, Кочани добил директна железничка врска со Велес и со Скопје, што претставувало пресвртна точка за развојот на Источна Македонија.
Самата зграда на Железничката станица во Кочани била изградена во препознатливиот цврст стил за јавните објекти од тој период во тогашното Кралство СХС – градба која успешно им одолева на децениите и опстојува до денес. Поставена на јужниот крај на градот, станицата во децениите што следеле ја диктирала насоката на урбаното ширење на Кочани. Всушност, го иницирала создавањето на тогашната индустриска зона на источната страна на Кочани.
Како етаблиран центар на производството на ориз, градот и регионот добиле брза и евтина врска за извоз кон големите пазари во Белград, Загреб и пошироко. Околу станицата веднаш почнале да никнуваат големи магацини, мелници и фабрички погони. Се оформиле познатите индустриски комплекси: фабриката за автомобилски делови „Руен“, Фабриката за целулоза и хартија, Шумско-индустрискиот комбинат „Борис Кидрич“, силосите на поранешна „Жито Македонија“…
Железничката станица била главна база и за транспорт на рудата од рудникот „Саса“ до Топилницата во Велес, транспорт на шеќерна репка до Фабриката за шеќер во Битола, транспорт на слама како суровина за добивање целулоза за хартија, транспорт на градежни и други материјали, но и за превоз на патници. За локалното население, со децении оваа станица беше прозорец кон светот и главна врска за илјадници граѓани кои патувале на школување или работа во Штип, Велес и Скопје.
Историјата на оваа пруга бележи и драматични воени поглавја. За време на бугарската окупација во Втората светска војна (1941–1944), станицата добила стратешко воено значење. Тогаш започнал и амбициозниот проект за продолжување на пругата од Кочани, преку планинскиот превој Црн Врв, кон Благоевград во Бугарија. Изградени биле неколку километри траса, земјени насипи и камени пропусти за вода, но со капитулацијата во 1944 година, проектот засекогаш запрел. Денес, овие остатоци од незавршената пруга се сè уште видливи на теренот источно од Кочани како неми споменици на едно друго време.
Денес, еден век подоцна, реалноста е поинаква. Со модернизацијата на патниот сообраќај, фреквенцијата на Железничката станица во Кочани е запрена, а патничкиот сообраќај се соочи со долготраен прекин.
Сепак, на прагот на својот 100-годишен јубилеј, овој објект и оваа пруга остануваат горди сведоци на златната ера на железницата во овој регион, потсетувајќи нè на времето кога железничкиот пулс значел живот, прогрес и економска иднина за Кочани.
*дел од фотографиите за илустрирање на текстот се позајмени од веб страницата „Старо Кочани“
©2011 - 2026 Текстовите и другите содржини се сопственост на Канал 8 ИПТВ.
Не е дозволено нивно целосно или делумно преземање, користење или реемитување.
